نسخه چاپی متن از سایت محراب
"متن توسط هوش مصنوعی پیاده و تنظیم شده است"
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ. بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّاهِرِينَ. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ، وَلَعْنَةُ اللهِ الدَّائِمَةُ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِينَ إِلَى يَوْمِ الدِّينِ.
دعای سلامتی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را با هم می‌خوانیم که سلامتی حضرت، سلامتی امتش هم هست و سلامتی امتش، سلامتی نایبش هم هست. ان‌شاءالله با تمام توجه:
«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ. اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ، صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَعَلَى آبَائِهِ، فِي هَذِهِ السَّاعَةِ وَفِي كُلِّ سَاعَةٍ، وَلِيّاً وَحَافِظاً، وَقَائِداً وَنَاصِراً، وَدَلِيلاً وَعَيْناً، حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً، وَتُمَتِّعَهُ فِيهَا طَوِيلاً.»
ان‌شاءالله از یاران، یاوران و بلکه سرداران حضرت باشیم؛ صلواتی سرداری مرحمت کنید: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ.
ان‌شاءالله شهیدان، شفیعان ما باشند و در رأس شهیدان انقلاب اسلامی، امام شهید ما شفیع ما باشند و ان‌شاءالله عاقبت همه ما ختم به شهادت باشد. هر چقدر دوست داریم شهیدان شفیعمان باشند و عاقبتمان ختم به شهادت باشد، صلوات دوم را بلندتر مرحمت کنیم. همه عشق و علاقه‌مان را به اهل‌بیت (علیهم السلام)، به‌خصوص حضرت زهرا (سلام الله علیها)، با صلوات بر محمد و آل محمد ابراز کنیم: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ.
خب، این چند شبی که در محضر دوستان بودیم، در مورد این بحث صحبت کردیم که رابطه فاطمیه با حوادث بعدش چگونه بوده و حضرت زهرا (سلام الله علیها) در حوادث بعدی، از جمله عاشورا و از جمله ظهور، چه نقشی دارند. شب‌های مختلفی را بحث کردیم. محور اصلی بحث هم این بود که جریان خونخواهی را حضرت زهرا (سلام الله علیها) به‌عنوان آغازگر خون‌خواهیِ خون امام حسین (علیه السلام)، قبل از اینکه عاشورا محقق بشود، به پا کردند؛ با آن روایت مفصل و روایت دیگری که شب‌های گذشته در محضرش بودیم.
عرض شد در حین حمل حضرت، وقتی که سرگذشت این مولود را شنیدند، به پدر بزرگوارشان عرض کردند که: «آقاجان! تحمل این مولودی که چنین سرگذشت سنگینی را در پیش دارد، برایم سخت است.» و بعد جبرئیل نازل شد و آن بشارت را داد که در کنار این مصائبی که «مَا أَعْظَمَ مُصِيبَتَهَا وَأَعْظَمَ رَزِيَّتَهَا فِي الْأَرْضِ وَفِي جَمِيعِ السَّمَاوَاتِ»؛ در قبال آن اعظم مصیبت، این قرار داده می‌شود که نسل امامت از ذریه این مولود قرار می‌گیرد و منتقم از نسل این مولود، به‌اصطلاح بعدها متولد خواهد شد و انتقام این جریان خون را خواهد گرفت.
بعد آنجا بیان شد که این انتقام، فقط قصاص نیست؛ چراکه قصاص توسط مختار محقق شد. اما انتقام، مربوط به آن مأموریتی بود که بیان شد هر انسانی در عالم وجود مأموریتی دارد که خدا برای او اختصاصاً قرار داده است؛ و البته انسان‌های بزرگ و اولیای الهی، به لحاظ آن وجودشان، مأموریتشان خیلی عظیم است.
دشمنان برای مأموریت امام حسین (علیه السلام) که یک مأموریت هدایت‌گری عظیم بود، مانعیت ایجاد کردند. اما آیا دست خدا بسته است در اینکه دشمن توانسته باشد نقشه خدا را به هم بزند و جلوی اراده الهی را بگیرد؟ نه! پس چه می‌شود؟ این مأموریت امام حسین (علیه السلام)، یعنی مأموریت حضرت، در ضمن آن خونخواهی که به عهده فرزندان حضرت قرار می‌گیرد، ادامه می‌یابد که تعبیر خیلی زیبایی است در قرآن: «وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَاناً».
درست است که درباره این آیه «فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَاناً» عرض کردیم وقتی در یک خانواده کسی از دنیا می‌رود و کشته می‌شود و به قتل می‌رسد، آن خانواده ضرر می‌بینند. به تعبیر مرحوم علامه طباطبایی ذیل آیه «مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً» ـ که قبلش جریان هابیل و قابیل است که قابیل، هابیل را کشت و آنجا هابیل قبل از قتل گفت من دستم را به خون تو دراز نمی‌کنم، چون نمی‌خواهم گناه تو را به دوش بکشم: «إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ»، نمی‌خواهم گناه تو را به دوش بکشم ـ مرحوم علامه بیانی خیلی دقیق دارند.
ایشان بیان می‌فرمایند: اگر کسی کشته شد، قصاصی که انجام می‌شود، نمی‌تواند مأموریت آن وجود را جبران بکند. این شخص در جامعه تأثیرگذار بود و وجود او اولاً معاش خانه را تأمین می‌کرد؛ شاید بگویید با دیه مثلاً آن معاش جبران می‌شود، اما اثری که در جامعه داشت و ارتباطی که ایجاد می‌کرد، آن ارتباط جبران نمی‌شود. بعد ایشان می‌فرماید: هر چقدر این وجود وسیع‌تر باشد و اثرش در اجتماع بیشتر باشد، جبران این خون سخت‌تر می‌شود. وقتی جبران خون سخت شد، باید تدابیری اندیشید.
آنجایی که یک خانواده فشل و متضرر می‌شوند، ولیّ او فرزند او و مثلاً نزدیکان او یا پدر او ـ اگر زنده است ـ می‌شود. اما اگر جایی همه جامعه از نبودِ او متأثر می‌شوند، ولیّ او چه کسی می‌شود؟ همه کسانی که متضرر می‌شوند! چون «ولیّ» یک اسم مضاف و دوسویه است؛ یعنی هم «اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا» (خدا ولیّ مؤمنان است) و هم «أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ». اولیای خدا یعنی مؤمنان؛ مؤمنان ولیّ خدا هستند و خدا ولیّ مؤمنان است. خدا ولیّ مؤمنان است که دارد تدبیر امور آن‌ها را می‌کند، و مؤمنان ولیّ خدا هستند چون تابع‌اند و عبدند؛ این عبودیت، ولایت مؤمن نسبت به خداست. دقت کنید! کلمه، هر دو طرف را دارد؛ لذا به معنای عدم فاصله است. «ولیّ» یعنی آن کسی که بدون فاصله است و کسی بینشان حائل نشده است. حالا از آن طرف نگاه بکنیم می‌شود «اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا»، و از این طرف نگاه بکنیم می‌شود «أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ».
بعد اگر این آسیب به همه مردم رسید، آیا «وَمَنْ قَتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَاناً» درباره همه صدق می‌کند یا نه؟ خون‌خواهیِ این خون آیا به عهده همه هست یا نیست؟ دیگر اینجا چون آسیب فراگیر شده، پرچم خونخواهی عمومی است و همه در این آسیبی که دیده‌اند، خون‌خواه این خون هستند؛ چون می‌گویند نبودِ این شخص به ما هم ضرر و آسیب زده است.
آن موقع، این خونخواهی اگر درست انجام بشود، جبران آن آسیب با همین خونخواهی صورت می‌گیرد. یعنی چون جامعه از تدبیری که در رابطه با آن ولیّ الهی بود محروم شد و از طرفی خدا رحیم است و می‌خواهد جبران مسئله را داشته باشد، جبران را در چه چیزی قرار داد؟ در بلند کردن پرچم خونخواهی! می‌گوید راه آن هدایت‌گری با این کار ایجاد می‌شود و همان هدایت‌گری را که ولیّ الهی می‌خواست داشته باشد، با این پرچم خونخواهی محقق می‌شود.
اگر این پرچم خونخواهی با این نگاهِ هدایت‌گری باشد، آن‌وقت اصلاً راهکار خونخواهی متفاوت می‌شود؛ قصاص اولین رتبه و پایه است، اما نهایت و مقصود نهایی نیست. دقت کردید؟ مثل نمازی که ذات انسان قائم به آن است؛ لذا خدا چون رحیم است، اگر نماز از انسان قضا شد، راه جبرانش را انجام قضایش قرار داده است. این قضا درست است که مثل نماز اول وقت نیست، اما اگر نباشد، ذات انسان متزلزل است. اینجا هم خونخواهی یک عنوان دقیق دیگر پیدا می‌کند که می‌خواهد همان هدایت‌گری را داشته باشد.
الان شما جریان خونخواهی امام شهید ما را ببینید؛ آیا هدایت‌گری‌ای که بعد از شهادت با عنوان خونخواهی پیدا کرد، عظیم‌تر از آن وقتی نبود که آن هدایت می‌خواست به‌صورت مستقیم و با زبان خود ایشان محقق بشود؟ آیا این عظیم‌تر محقق شد یا نشد؟ پس راهی که خدا قرار داده، واقعاً راه است؛ به شرطی که ما بدانیم داریم می‌رویم پرچم را می‌چرخانیم، حفظ می‌کنیم و این شعله خونخواهی را زنده نگه می‌داریم.
این شعله خونخواهی که «بغض مشترک» است، هدایت‌گری ایجاد می‌کند و فاصله من را با بدی و بدی‌ها بیشتر می‌کند. این بغض، من را در مقابل آن مبدأیی که آن ولیّ الهی را به شهادت رساند قرار می‌دهد؛ و چون او و اعوانش بدی و مظهر بدی‌ها بودند، من را در مقابل بدی و بدی‌ها قرار می‌دهد. وقتی در مقابل بدی و بدی‌ها قرار گرفتم، خودبه‌خود به سمت خوبی و خوبی‌ها کشیده می‌شوم. ببینید چقدر مسئله ظریف است و چقدر فرهنگ‌سازیِ این کار می‌طلبد تا این جریانات خونخواهی که دارد شکل می‌گیرد را روی ریل خودش قرار بدهیم تا بی‌هدف نباشد و هدفمند باشد.
لذا ببینید چرا منتقم باید امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) باشد؟ نه به این معنا که انتقام تا آن روز خاموش است؛ بلکه به این معنا که ما در حد فهممان از اینکه چه مصیبتی به عالم وارد شده، خون‌خواه می‌شویم و قیام می‌کنیم و به این مقدار جبران می‌شود؛ اما پرچم «يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ» در دست امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است و اولین شعار حضرت و شعار محوری حضرت است تا آن خون‌خواهی‌ای که از نبودِ امام و شهادت امام ایجاد شده، به کمالِ خودش محقق بشود. یعنی هدایت‌گری‌ای که امام حسین (علیه السلام) می‌خواست ایجاد بکند و دشمن مانع شد، دشمن کوچک‌تر از آن بود که جلوی آن هدایت‌گری را بگیرد؛ بلکه این هدایت‌گری را شعله‌ور کرد، منتها در قالب دیگری که این قالب، جذابیت بالاتری هم دارد! یعنی دشمن ندانسته در مسیری قرار گرفت که به هدایت‌گری دامن بزند.
این سنت خداست که هر جا دشمن قدمی برمی‌دارد، لکه ننگ و هلاکتش در همین تدابیر و قدم‌هایش قرار می‌گیرد؛ یعنی می‌خواهد جلوی یک راهی را بگیرد، اما این راه اگر نهر بود، تبدیل به سیل و در حقیقت یک اقیانوس می‌شود. این هم تدبیر خداست که اگر دشمن فهیم بود، این کار را نمی‌کرد. لذا آن کسانی که از بین خود همین جلادان و ظالمان فهیم‌تر بودند و بعضی از این سنن را از جهت ظاهری می‌شناختند، چنین اقدامی نمی‌کردند. آن کسی که این کار را می‌کند، نمی‌دانست یک آتش زیر خاکستر و به تعبیر رهبر معظم، یک ققنوس را از این خاکستر آزاد کرد! یعنی به دست او که می‌خواست این را خاکستر کند، این موجود حیّ، ققنوسی فراگیرتر شد.
این‌ها شعار نیست‌ها! این‌ها سنت‌های خداست و برایمان محسوس است. یعنی وقتی در طول تاریخ نگاه کنید، در جریان بنی‌امیه یک کسی چنگ زد به شهادت امام حسین (علیه السلام)؛ دقت بکنید، قبل از آن و بعد از آن، هیچ‌کدام از حاکمان جائر این‌طور مقابله ظاهری و علنی که مثل جریان امام حسین (علیه السلام) بود را انجام ندادند. بعد از آن هم انجام ندادند؛ بلکه به طریقی امامان را مسموم می‌کردند و بعد هم خودشان عزاداری می‌کردند و نمی‌گفتند ما کشتیم! حتی ببینید وقتی هارون، حضرت موسی بن جعفر (علیهما السلام) را در زندان نگه داشته و حضرت در زندان به شهادت می‌رسند، قبلش رفته چند نفر را آورده که بگوید: «ببینید، ایشان در زندان سالم بوده، من کاری نکرده‌ام و چیزی نبوده است!» همه این‌ها برای این بود که مبادا علیه او تمام شود؛ چون خود دشمن اگر ذره‌ای عقل و فهم داشته باشد، می‌داند چه خبر است و نباید از این طریق وارد شود.
لذا اینکه دشمنان این طریق را امتحان کردند، در عین اینکه جهالت آن‌ها بود، اما در سنت‌های الهی آیا امداد مؤمنان شد یا مقابله با مؤمنان؟ امداد مؤمنان شد! در عین اینکه از دست دادنِ بزرگی بود، اما خدا یک سرمایه عظیم ایجاد کرد و این سرمایه عظیم، توجه مردم به بحث ولایت فقیه بود. عاشقان دنبال ولیّ‌ای افتادند که نه آن ولیّ را دیده بودند، نه صدایش را شنیده بودند و نه خبری از او داشتند.
اگر یادتان باشد، در جریان وفات و رحلت امام راحل، بعدش که جریان رهبری آقا اعلام شد، مردم اظهار علاقه کردند؛ اما آن علاقه کجا و این کجا! وقتی شروع به ارتباط و پذیرش ولایت فقیه کردند، موقعیت آقا از نقطه‌ای پایین‌تر از انتهای دوران امام شروع شد و یواش‌یواش جا افتاد. دوستانی که سنشان اقتضا بکند یادشان هست؛ یعنی ادامه محبوبیت امام یک‌جا برای آقا ایجاد نشد، بلکه پایین‌تر آمد و با یک شک و شبهه و به‌اصطلاح حیرتی همراه بود تا کم‌کم که تدابیر را دیدند، متوجه شدند نه، این‌ها همه با هم تطابق دارد. لذا علاقه‌ها بیشتر شد و محبت به آقا در جریانات مختلف این سی و هفت سالی که ایشان رهبر بودند، به یک اوجی رسید.
وقتی که دشمن در آن نقطه اقدام به شهادت آقا کرد، ولیّ بعدی ما و رهبر بعدی ما، آغاز رهبری‌اش را از نقطه اوجِ آقا شروع کرد! نه اینکه پایین بیاید، بلکه می‌توانیم بگوییم از نقطه اوج هم یک‌دفعه جهش پیدا کرد! حتی کسانی که اعتقادی نداشتند و علاقه‌ای نداشتند، می‌بینی با شعارهایشان و با حرف‌هایشان می‌گویند: «ما در حقیقت مشتاق رهبری و تابعیت از رهبرمان هستیم»؛ با یک اشتیاقی که این رتبه از اشتیاق، حتی در انتهای عمر مبارک امام شهید ما هم نبود!
ولی چه چیزی این را ایجاد کرد؟ خون امام شهید ما این را ایجاد کرد! پس این جزو برکات وجود امام شهید بود یا نبود؟ جزو برکات وجود امام شهید بود که خونش این را ایجاد کرد؛ حیاتش کار را تا آن اوج رساند و خونش در اعتقاد مردم به ولایت، جهش ایجاد کرد. درست است؟ ببینید، خونخواهی یعنی این! اگر خونخواهی شد، یعنی می‌خواهد هدایت‌گری ایجاد بشود. خون را باید به چه چیزی تبدیل کرد؟ به توسعه و گسترش آن ولایت الهی؛ تا مقصود دشمن ـ که وقتی امام شهید ما را به شهادت رساند، می‌خواست او را محو کند، کار او را محو کند و هدایت‌گری او را زیر سؤال ببرد ـ برعکس، تبدیل به جهش در هدایت‌گری بشود. این‌ها سنت‌های خداست.
اگر ما با این نگاه بنگریم که سنت‌های الهی این‌گونه است، در قرآن مراتب قتل متفاوت است:
پس سه رتبه است: کشتن «النّاس» به عنوان «مَنْ قَتَلَ نَفْساً»، کشتن «مؤمن» به عنوان ایمانش، و کشتن «انبیا» به عنوان اینکه نبی است. دقت می‌کنید؟
حالا در بحث توبه و قصاص:
خدا نکند که انسان در مقابل «مؤمن بما هو مؤمن» قرار بگیرد و یا خدای نکرده در مقابل «نبی بما هو نبی» قرار بگیرد. اگر کسی در مقابل مؤمن قرار گرفت، توبه به سختی امکان‌پذیر است؛ اما هرچه این تقابل به سمت نبوت و ولایت و امامت رفت ـ مثل یک ولیّ شهیدی که امام شهید ماست و از درجات بالای ایمان است و ولیّ است و نایب امام است ـ کسی که با این توطئه‌گری بکند و در مقابل او بایستد، این‌طور نیست که توبه‌اش راحت باشد. نمی‌گوییم مثل امام معصوم مطلقاً امکان‌پذیر نیست، اما خیلی سخت می‌شود. چرا؟ چون وجود امام و ولیّ، وجودی است که همه‌اش برای همه نفع و خیرخواهی است. کسی که در مقابل وجودی که همه‌اش خیر است قرار می‌گیرد، معانده و دشمنی‌اش با تمام خیر است، نه فقط با یک شخص! دقت می‌کنی؟ این شخص دارد با تمام خیر مواجهه می‌کند.
من همان شبی که هنوز خبر شهادت آقای شهید ما پخش نشده بود ـ اما خب ما در تلویزیون قرار و برنامه سحر داشتیم و آنجا بودیم و چند ساعت قبلش از خبر مطلع شدیم ـ همان‌جا اول قرآن را باز کردم. یادم نمی‌رود، آیه «ناقه صالح» آمد! وقتی که قوم صالح، این ناقه و شتر صالح را که معجزه بود و همه‌اش خیر بود کشتند. یعنی خودشان خواسته بودند و اجابت شده بود؛ گفتند از دل کوه مقدس خودشان دربیاید، و گفتند «فصیل» داشته باشد، یعنی بچه‌دار باشد که بچه‌دار هم آمد.
قرار بر این شد که یک روز آب آن شهر و روستا را این شتر بخورد و به جایش آن روز به همه مردم شهر شیر می‌داد، و یک روز هم آب مال خود آن‌ها باشد؛ «لَهَا شِرْبٌ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ» که در قرآن هم آمده است. بعد این معجزه، روزانه و جلوی چشم هم بود و همه می‌دیدند؛ یک معجزه‌ای نبود که یک‌بار انجام بشود و بعد دیگر نباشد. همین باعث شده بود که مردم نسبت به حضرت صالح علاقه‌مند بشوند، چون معجزه دائمی داشت. طراحی دشمنان بر این بود که بیایند این را از بین ببرند تا معجزه روزانه‌ای را که مردم می‌دیدند، نابود کنند.
می‌گوید تا این ناقه را شهید کردند و کشتند ـ لفظ «شهید» هم به کار می‌بریم عیب ندارد، کشتن هم می‌گوییم، اما در عین حال علتش را عرض خواهم کرد ـ وقتی ناقه را کشتند و «عَقر» کردند، در آنجا عذاب بدون نفرین نازل شد! یعنی حضرت صالح نفرین نکرد. اگر در تاریخ و روایات ببینید، حضرت زهرا (سلام الله علیها) در دعاهایش می‌گوید: «خدایا! مرا کمتر از ناقه صالح قرار نده.» این هم جالب است؛ یعنی ناقه صالح یک وجود قدسی و خلقی بی‌واسطه از جانب خدا بود. دقت می‌کنی؟ خلقی بی‌واسطه از جانب خدا بود. بعد امام حسین (علیه السلام) هم وقتی که علی‌اصغر در دستان حضرت تیر خورد، خون او را به آسمان پاشید و گفت: «خدایا! خون این فرزندم را کمتر از خون ناقه صالح قرار نده.» معلوم می‌شود ناقه صالح که یک‌بار حضرت زهرا (سلام الله علیها) و یک‌بار امام حسین (علیه السلام) در مورد آن وجود قدسی علی‌اصغر ـ که طفل شهید کربلاست ـ به آن اشاره می‌کنند، ببین چقدر عظمت دارد که در این دو مورد به آن تشبیه می‌شود! درست است؟
بعد، من تا قرآن را باز کردم و این آیه آمد، باور کنید یقین کردم که این شهادت چه تبعاتی دارد. چون می‌دانید، لحظات اولیه‌ای که آدم خبر را می‌شنود، خیلی حیرت‌زده می‌شود و خیلی سخت است؛ به‌خصوص که وقتی این خبر را به ما دادند، ما در اتاق مانیتورینگ بودیم که چهل شبکه خارجی را نشان می‌داد و آن‌ها داشتند هلهله و سوت و کف و شادی می‌کردند؛ و بعد هم خبرهایی از سطح شهر رسید که آن‌هایی که این شبکه‌ها را نگاه می‌کنند و مایل به آن‌ها هستند، بیرون آمده‌اند و دارند هلهله می‌کنند. نمی‌دانید دل آدم چقدر می‌سوزد که برای شهادت یک وجود نافعی که همه وجودش خیرخواهی و پدری برای مردم بود و حتی برای دشمنان خیرخواهی می‌کرد ـ تا بلکه مثل آیه «لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ» که پیامبر دلش می‌سوخت چرا کفار مؤمن نمی‌شوند و ایمان نمی‌آورند، چون می‌دانست کار برایشان سخت می‌شود، این وجود مبارک هم این‌قدر دلسوز بود ـ عده‌ای شادی کنند!
آن موقع که این آیه آمد، بنده یقین کردم خدای سبحان اراده کرده است این خون بجوشد، این خون نابودی این‌ها را به دنبال داشته باشد و این خون، حیات و هدایت‌گری ایجاد کند. و لذا دل‌های مردم از همان سحر تپید و از همان سحرِ شنبه‌ای که این خبر اعلام شد، به خیابان آمدند. در شب‌های بعد هم آمدند و الان نزدیک دویست و چهل شب است که مردم خیابان‌ها را رها نکرده‌اند! این در تاریخ عالم بی‌سابقه است. من این را که عرض می‌کنم، با اطلاع از سیره انبیا در عالم و با اطلاع از جریان انقلاب اسلامی خودمان و تاریخ اسلام خودمان دارم عرض می‌کنم که بی‌سابقه است دویست و چهل شب مردم به خونخواهی بیایند؛ و اگر در یک برهه‌هایی کم شد، دوباره تا احساس کردند لازم است، هی رو به ازدیاد و شدت و بالاتر رفتن گذاشت.
در این خونخواهی، هدایت‌گری نهفته است. لذا در اهتزاز نگه داشتن این پرچم در کنار پرچم ایران ضرورت دارد. ما اصل پرچم ایران را داریم، اما این پرچم خونخواهی در کنار پرچم ایران باید دیده شود تا ما آن عمومیت و فراگیری و «بغض مشترک» را هم حفظ بکنیم؛ تا حتی آن کسانی که ممکن است نسبت به مسائل مذهبی این مقدار حساسیت نداشته باشند، بدانند که ملاک اصلی وجود این آقای شهید ما، دفاع از ایران بود و این سرزمین را سرزمین ایران اسلامی می‌دانست که ام‌القرای عالم خواهد شد و همه جهان ان‌شاءالله به برکت وجود این نهضتی که امام به پا کرد و این‌همه خون شهید که پای آن ریخته شده، هدایت خواهند شد.
ببینید، هر شهیدی خونخواهی دارد. همان‌طوری که رهبر عزیز ما فرمودند، پرونده هر شهیدی محفوظ است. اگر خورشید تابانی مثل امام شهید آمده، دلیل نمی‌شود ماه و ستارگان دیده نشوند! نه، در عالم نورانیت، نور خورشید مانع رؤیت ستارگان نیست؛ این در عالم زمین و در نگاه مادی است که چشم از دیدن ستارگان محجوب می‌شود، و الا ستاره که هست! الان ستاره در آسمان هست، اما چون نور خورشید است، ما ستارگان را نمی‌بینیم؛ درست است؟ اما چشم که بصیرت پیدا کند، می‌بیند خورشید تابان است و ستاره‌ها هم محفوظ‌اند.
لذا پرونده هر شهیدی و اثر وجودی‌اش در این خونخواهی لازم است و حتماً باید پرچم شهدا را به مناسبت‌ها در اهتزاز نگه داشت. خودِ تعبیر «وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ» که در قرآن آمده، یعنی پرچم‌های برافراشته‌ای که هر کدام هدایت‌گری خاص خود را دارند. گاهی در یک محله، یک شهید می‌تواند کل آن محله را هدایت‌گری کند. خون شهید حججی یادتان نرفته است؛ یا خون آن شهید در سمنان، شهید غیرت ـ اسمش را حالا درست بگویم، بله، شهید الداغی ـ که شهید غیرت بود. با اینکه نه پرونده بسیجی داشت و نه در این دایره‌های رسمی بود، اما وقتی دید یک جایی حریم یک عفیفه‌ای دارد مورد تجاوز قرار می‌گیرد، با تمام وجودش ایستاد. این خودش خون شهیدی است که می‌جوشد و یک پرچم است.
بدانید ـ من باورم این است و روی این در حقیقت اصرار دارم ـ که هر کدام از این انواع شهدا و هر کدام از هفتاد و دو نفر در کربلا، مأموریتی به عهده‌شان است و این‌طور نیست که اتفاقی کنار هم جمع شده باشند. مأموریت بعضی‌هایشان آشکار شده است:
بقیه شهدای کربلا هم مأموریت دارند، منتها ما کشف مأموریت نکرده‌ایم! حبیب، زهیر، بُریر، مسلم بن عوسجه و… هر کدام از این‌ها مأموریتی دارند. اگر درست بپردازیم و درست دقت بکنیم، می‌توانیم این جریان را به عنوان «وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ»، یعنی پرچم‌های برافراشته‌ای که هدایت‌گری دارند، معرفی کنیم. با همین نگاه هدایت‌گری که عرض کردم، مبادا خون‌ها را ضایع کنیم و به آن‌ها نپردازیم! روایت‌گری‌ای که از خون‌های ریخته شده لازم است، خون را به اهتزاز درمی‌آورد. این برنامه‌ریزی و روایت‌گری فقط هم نوشتن نیست؛ روایت‌گری، زنده کردن است.
باید نام این‌ها را به گونه‌ای زنده کرد که مصداق «وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ» شود. «شهید» در قرآن اصطلاحی است که به معنای «میزان» تلقی شده است، نه صرفاً به عنوان مقتول در معرکه. در قرآن کریم به تعبیر علامه طباطبایی، شهید یعنی «میزان»؛ درست است؟ اما این شهدای معرکه با میزان شدن تطابق دارند. لذا این آیه «إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ… وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ» کجا نازل شده است؟ در جریان جنگ احد و شهیدان جنگ احد نازل شده است!
لذا با اینکه شهید در قرآن به معنای میزان و گواه است ـ چنان‌که می‌فرماید: «فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيداً» که شهید یعنی میزان، و نبیِ هر امت را که میزان آن امت است شهید می‌گویند ـ آن‌وقت درباره شهدای مقتول در معرکه در جریان احد، در این آیه شریفه خدا می‌گوید من این‌ها را انتخاب کردم: «وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ». چون آنجا دارد: «وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ» و جمله «وَيَتَّخِذَ» عطف بر آن است؛ یعنی «وَيَتَّخِذَ اللَّهُ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ» (خدا از میان شما شهیدانی را برگزیند). درست است که دشمن این ظلم را کرده و آن‌ها را کشته، اما این انتخاب الهی هم هست؛ و وقتی انتخاب الهی شد، می‌شود پرچم برافراشته!
پس خونخواهی یعنی خون شهیدان را در مسیر هدایت‌گری زنده کردن؛ چنان‌که خون قاسم بن الحسن می‌تواند سیل نوجوانان را به قافله کربلا مرتبط کند، خون رقیه بنت الحسین می‌تواند کودکان دختر را با آن روحیه پیوند بزند، و خون جَون غلام ابی‌ذر می‌تواند آفریقا را متصل کند؛ و همین‌طور در حقیقت هر کدام از این خون‌ها مأموریتی دارد.
شهدای امروز ما هم همین‌طور هستند؛ از تأثیر محلی گرفته تا تأثیر کشوری و جهانی. این‌طور هم نیست که بگویید اگر یک شهیدی تأثیر جهانی داشت، حتماً نزد خدا بزرگ‌تر از آن شهیدی است که تأثیر محلی دارد؛ نه! در نگاه الهی و روایات الهی این است که بعضی از شهدا گاهی در زیر قبه الهی هستند و هیچ شناخته نمی‌شوند. معلوم نیست آن شهیدی که مجهول می‌ماند و غیرمعروف است، قربش الی الله بیشتر است یا شهیدی که شهره آفاق و انفس می‌شود و همه او را می‌شناسند.
خدای سبحان در حدیثی دارد که مخلصین را وقتی برای حساب به درگاه الهی می‌آورند، در جلوی جمع پرونده را باز می‌کنند و می‌بینند در پرونده این‌ها هیچ‌چیز نیست و سفید است! همه تعجب می‌کنند که آخه این آدم بدی نبود، ولی چرا هیچ‌چیز در پرونده‌اش نیست؟ می‌گوید وقتی که بین خودشان و خدا خلوت می‌شود و دیگر کسی نیست، آنجا پرونده پر می‌شود! یعنی این‌طور است که بعضی‌ها اثر بیرونی دارند که یک نوع اثر هدایت‌گری است، و آن‌هایی هم که گاهی دیده نمی‌شوند، نوع دیگری از اثر هدایت‌گری را دارند؛ چراکه آن حال اخلاص و صفای آن‌ها، یک وجود و تأثیر دیگری را در خفا ایجاد می‌کند که پشتیبان این هدایت‌گری ظاهری است. حالا این یک بحث و فلسفه‌ای دارد که ارزش‌گذاری شهدا کار ما نیست و فکر نکنیم یک شهیدی که خیلی مشهور شد، حتماً مقرب‌تر از شهیدی است که مشهور نشده است؛ نه، اصلاً این‌طوری نیست و هر کدام از این‌ها نقشی و مأموریتی از جانب خدا دارند، همچنان که در دنیا داشتند.
لذا این نکته مهم است که وظیفه ما خونخواهی است و خونخواهی هم نسبت به همه شهداست. البته رأس شهدای امروز انقلاب اسلامی، امام شهید ماست و در رأس همه شهیدان عالم، امام حسین (علیه السلام) و اباعبدالله (علیه السلام) است که همه این شهادت‌ها ذیل شهادت امام حسین (علیه السلام) دیده می‌شود. لذا این پرچم «يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ» خیلی اهمیت دارد؛ اینکه خون امام شهید ما ذیل خون امام حسین دیده شود، به آن عظمت می‌دهد. هر شهیدی که ذیل امام شهید ما بگنجد و خود این امام شهید ما که ذیل پرچم «يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ» بگنجد، عظمت این پرچم‌ها را نشان می‌دهد؛ یعنی خون‌خواهیِ این شهید با خونخواهی امام حسین (علیه السلام) عجین می‌شود.
این‌ها مسائل ساده‌ای نیست؛ فکر نکنیم این‌ها یک کارهای عادی و شعاری است. نه! یک دستگاه الهی و یک نظام الهی دارد شکل می‌گیرد و ما داریم به سمت ظهور حرکت می‌کنیم. عزیزان من! هر چقدر پرچم خونخواهی با این نگاه که «خونخواهی همان هدایت‌گری است» برافراشته‌تر شود، ظهور نزدیک‌تر می‌شود؛ چون قیام امام زمان (علیه السلام) بر اساس «يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ» و این پرچم برافراشته است. شما ببینید پارسال «يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ» چقدر مطرح بود و امسال چقدر به عنوان پرچم اهتزاز خونخواهی مطرح است!
ما در زیارت عاشورا می‌خواندیم: «السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا ثَارَ اللَّهِ وَابْنَ ثَارِهِ»؛ امام حسین را «ثار» می‌دانستیم و فرزند «ثار» که امیرالمؤمنین (علیه السلام) است که به شهادت رسیده است. ما می‌خواندیم «ثارالله» و گریه هم می‌کردیم، اما آیا قیام هم می‌کردیم؟ آیا با شنیدن این کلمه هیجان‌زده می‌شدیم که برویم یک کاری بکنیم؟ نه! چرا؟ چون «ثار» را برای ما در طول تاریخ «مفهومی» کرده بودند! آن «ثاری» که هیجان، قدرت، انگیزه، اقدام و عزم ایجاد می‌کرد، کم‌کم تبدیل به این شد که بنشینیم، بخوانیم و گریه کنیم. البته زنده نگه داشتن به این شکل هم خوب است و قصد تخطئه نیست، اما باید می‌خواندیم و حرکت می‌کردیم؛ ولی به حرکت نرسید و در خواندن متوقف شدیم.
اما آن چیزی که «ثار» را دوباره از مفهوم به «مصداق» تبدیل کرد، همین حوادث اخیر بود. الان تا می‌گوییم امام حسین (علیه السلام) ثارِ خداست و تا می‌گوییم «يَا لَثَارَاتِ الْحُسَيْنِ»، دل‌های ما از طریق امام شهید ما به امام حسین متصل می‌شود که این خون چگونه بر زمین ریخته شد! خون امام حسین که اعظم مصیبت است، آن‌وقت خون امام شهید ما زنده‌کننده آن، آشکارکننده دوباره آن و در مسیر آن است؛ و آن‌وقت این «ثار»، در حقیقت طریقِ ظهور می‌شود.
هر چقدر دین از مفهوم به مصداق کشیده بشود، اثرگذارتر می‌شود؛ مثل «ثار» و مثل «بیعت» در غدیر. ما غدیر را گرامی می‌داشتیم و بیعت امیرالمؤمنین را می‌فهمیدیم، اما آیا آن بیعت غدیر دویست و چهل شب ما را به خیابان می‌آورد؟ نه! چرا؟ چون آن کشش عینی را نداشت و در طول تاریخ «مفهومی» شده بود؛ یعنی آن غدیری که مردم باید سه روز می‌ایستادند و حتی زنان هم بیعت می‌کردند و این‌قدر برای پیغمبر اهمیت داشت تا بماند، صرفاً یک مفهوم ذهنی شده بود.
یا خودِ بیعتی که با پیغمبر در حدیبیه بود: «لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ» که زیر درخت دوباره با پیغمبر بیعت کردند؛ «فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً». ببین چقدر زیبا به دنبالش نُه اثر را در نتیجه بیعت با پیغمبر می‌شمرد: اول «فَتْحاً قَرِيباً»، بعد می‌فرماید: «وَمَغَانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَهَا» و بعد می‌فرماید: «وَعَجَّلَ لَكُمْ هَذِهِ»؛ یعنی برای آن‌ها غنایم زیادی قرار داد که به سرعت به آن‌ها می‌رسد. و بعد همین‌طور در اثر بیعت می‌شمرد ـ سوره فتح، آیه ۱۸ به بعد را بخوانید ـ تا می‌رسد به: «وَأُخْرَى لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْهَا قَدْ أَحَاطَ اللَّهُ بِهَا»؛ یعنی یک نعمت‌های عظیم دیگری که شما هنوز نمی‌دانید و بر آن قدرت ندارید و بعداً مطلع می‌شوید، ولی خدا بر آن‌ها احاطه دارد! همه این‌ها در اثر بیعت بود.
آن‌وقت، الان برای ما حقیقتاً بیعت «مصداقی» شد یا نشد؟ الان تا می‌گویند «بیعت»، ما می‌دانیم یعنی چه؛ دویست و چهل شب پای بیعت ایستاده‌ایم و داریم می‌گوییم ما حامی و پشت شما هستیم! رهبر می‌گوید اگر اشاره بکنند من راضی نیستم، مردم از کاری بازمی‌ایستند، و اگر اشاره بکند فلان کار را طلب دارد، مردم هیجان‌زده می‌شوند؛ با اینکه هنوز ایشان را از نزدیک ندیده‌اند، ولی بیعت، این‌ها را به صحنه کشاند!
این‌ها خیلی عظیم است که مفاهیم تاریخی دارد دوباره مصداقی می‌شود، ایجاد انگیزه می‌کند و حرکت‌انگیز می‌شود. این یعنی دین وارد عرصه زندگی شده و سبک زندگی با دین عجین شده است. چون قبل از این، دین در حاشیه منزل بود؛ یک وقتی نمازی می‌خواندیم و روزه‌ای می‌گرفتیم و دینداری‌ای داشتیم، اما زندگی‌مان هم زندگی عادی خودمان بود. اما امروز با جریان شهادت امام شهید ما و شهدا، دین به عرصه زندگی مردم آمده و فکر و ذکر مردم شده است. درست است که اگر این مسیر را درست انجام ندهیم، ممکن است باز رو به خاموشی و ضعف برود، اما خدا این فرصت را ایجاد کرده و اگر کسانی که دست‌اندرکار هستند این فرصت را غنیمت بشمارند، فرصت عظیمی است.
حالا دیگر امشب می‌خواستم از روی زیارت عاشورا بگویم مراتب خونخواهی چیست، که دیگر فرصت نیست؛ فقط همین اشاره را می‌کنم که در زیارت عاشورا می‌فرماید چهار قرارگاه باید تشکیل بدهید، چون دشمن چهار قرارگاه دارد:
مُمَهّدین خیلی زیادند. اگر نگاهمان این باشد ـ که امروز به تعبیری که آقای شهید و آقای رهبر عزیزمان هم دارند، این است که بعثت و حرکت امروز مردم باید فراگیر باشد ـ باید کاری بکنیم که اقشار رنگارنگ، همه در این صحنه حضور داشته باشند؛ و این‌ها می‌شوند «مُمَهّدین» لشکر اسلام و مُمَهّدین کشور ایران! دقت می‌کنید؟ مُمَهّدین نقششان خیلی اساسی است؛ کسانی هستند که فراگیری دارند، جمعیتشان زیاد است و در صحنه حاضرند. این‌ها همان سیاهی‌لشکری هستند که هم سپاه حق به این حضور انبوه نیاز دارد و هم دشمن دنبال سیاهی‌لشکر است. این چهار قرارگاه امروز لازم است تا در مقابل چهار قرارگاه دشمن برنامه‌ریزی شود، که حالا این فرصت دیگری می‌خواهد تا ان‌شاءالله بیان بکنیم.
خب، شام شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) است. شاید امیرالمؤمنین (علیه السلام) امشب کار تغسیل و تکفین و تدفین را صورت داده باشند. تعبیری که در مقاتل آمده، می‌گوید حضرت وقتی که خاک را بر پیکر حضرت زهرا (سلام الله علیها) ریخت و قبر را پوشاند، بلند شد: «قَامَ فَنَفَضَ يَدَيْهِ مِنَ التُّرَابِ»؛ دستش را از خاک‌ها تکاند. یک‌دفعه کأنه یک دردی حضرت را گرفت: «فَهَاجَ بِهِ الْحُزْنُ»؛ یک‌دفعه هیجان حزن و شدت اندوه دامنگیر حضرت شد که فاطمه را برای همیشه از دست داد! با آن معرفتی که امیرالمؤمنین به فاطمه داشت، معلوم بود چه اثری و چه رابطه‌ای بینشان بود.
می‌گوید آنجا تا این حالت شد، دید تحمل ندارد؛ رو کرد به سمت قبر پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله):
«السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنِّي وَعَنِ ابْنَتِكَ النَّازِلَةِ فِي جِوَارِكَ، وَالسَّرِيعَةِ اللَّحَاقِ بِكَ!»
سلام بر تو ای پیغمبر، از جانب من و از جانب دخترت که بر تو نازل شد و خیلی زود به تو ملحق گردید!
بعد آنجا دارد که: «قَلَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِيَّتِكَ صَبْرِي!» یا رسول الله، در فقدان زهرا صبرم تمام شد! امیرالمؤمنین آنجا با اشک دارد این‌ها را می‌خواند.
بعد می‌گوید فاطمه بر تو وارد شد و: «فَلَقَدِ اسْتُرْجِعَتِ الْوَدِيعَةُ، وَأُخِذَتِ الرَّهِينَةُ»؛ ای پیغمبر! آن ودیعه و امانت تو را من به خودت برگرداندم. اما از او سؤال کن و ببین امّتت با او چه کردند! «وَسَتُنَبِّئُكَ ابْنَتُكَ بِتَظَاهُرِ أُمَّتِكَ عَلَى هَضْمِهَا»؛ ببین دخترت چطور به تو خبر می‌دهد که امت تو چگونه بر ضد او اجتماع کردند و چطور او را له کردند و حقش را پایمال نمودند! همه با هم مجتمع شدند، به طوری که فاطمه بعد از شهادت شما روز خوشی نداشت. در تعبیر بعضی مقاتل است: «صَارَتْ كَالْخَيَالِ»؛ آن‌قدر بر حضرت فشار آمد که مثل شبحی شده بود که گویی دیگر جسمی از او نمانده است!
آنجا امام امیرالمؤمنین (علیه السلام) می‌فرماید از او سؤال کن: «فَأَحْفِهَا السُّؤَالَ، وَاسْتَخْبِرْهَا الْحَالَ»؛ سؤال‌پیچش کن و حالش را جویا شو تا به شما بگوید با او چه کردند! چه کردند با فاطمه، دخترت و تنها فرزندت؛ در حالی که تو فرموده بودی و در قرآن وحی آمده بود: «قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى». مگر پیغمبر چند تا دختر و فرزند داشت؟ اگر پیغمبر سفارش کرده بود که بدترین کار را در حق او انجام بدهید، بیش از این نمی‌توانستند انجام بدهند! بین در و دیوار، تازیانه‌ها، غلاف شمشیر، سقط فرزند، کوچه‌های بنی‌هاشم، چادر خاکی…
«صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ يَا فَاطِمَةُ الزَّهْرَاءُ!»
اما «لَا يَوْمَ كَيَوْمِكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ!»
چه شود بر زینب و صبر زینب تا کجا؟
که ببیند با حسین (علیه السلام) چه بلاها و مصیبتی روا داشتند؛ یکی با عصا، یکی با سنگ، یکی با چوب، دیگری با نیزه…
«السَّلَامُ عَلَى الْحُسَيْنِ، وَعَلَى عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، وَعَلَى أَوْلَادِ الْحُسَيْنِ، وَعَلَى أَصْحَابِ الْحُسَيْنِ.»